Περί φαγητού και Michael Pollan

Book cover via Amazon Γνώρισα τον  Michael Pollan με το άρθρο του  ”Unhappy Meals” στους NYT και  μετά διάβασα και άλλα δύο βιβλία του, το “In Defense of Food: An Eater’s Manifesto” και “The Omnivore’s Dilemma: A Natural History of Four Meals“.

Με δύο λόγια ό P. λέει ότι για το διατροφικό χάλι της εποχής μας (ειδικά στην Αμερική) αυτό που φταίει είναι η βιομηχανοποίηση της αλυσίδας διατροφής και ειδικότερα η υπερ-ειδίκευση και κεντρική παραγωγή και διακίνηση. Δηλαδή το φαγητό έγινε ένα προϊόν που παράγεται μαζικά σε μεγάλες μονάδες και μετά διακινείται τεράστιες αποστάσεις μέχρι να φτάσει στο πιάτο μας.
Η μαζική αυτή παραγωγή κάνει την αλυσίδα επιζήμια για το περιβάλλον και την υγεία μας. Για παράδειγμα οι αγελάδες κανονικά τρώνε χορτάρι και βόσκουν σε λιβάδια. Έτσι δεν έχουν ανάγκη από αντιβιοτικά και πρόσθετα.
Αυτό που μας προτείνει είναι:
1) να τρώμε τοπικά, δηλαδή από προϊόντα που παράγονται σε μικρή απόσταση από εκεί που ζούμε. Έτσι δεν επιβαρύνεται το περιβάλλον για την μεταφορά και βοηθάμε την τοπική οικονομία αλλά και οικοσύστημα. Είναι για μένα γελοίο να βλέπω να πουλάνε “οργανικά” προϊόντα από την Κίνα. Γενικά δεν έχω καμία εμπιστοσύνη σε ετοιματζίδικα “οργανικά” οτιδήποτε. Καλύτερα μη-οργανικά από τον παραγωγό δίπλα μου παρά από του διαόλου το κέρατο.
2) να τρώμε λιγότερο, νομίζω πως μια βόλτα στο δρόμο θα μας πείσει για το πόσο επιτακτική ανάγκη είναι αυτό. Βέβαια από προσωπική πείρα “easier said than done”, αλλά αυτό ας το αφήσω για άλλο θέμα.
3) να τρώμε πραγματικά φαγητά, δηλαδή μη επεξεργασμένα, όπως λέει χαρακτηριστικά να τρώμε αυτά που και η προ-γιαγιά μας θα αναγνώριζε τι είδους φαΐ είναι. Εάν η συσκευασία ενός προϊόντος διαφημίζει κάποιο καλό που κάνει στην υγεία μας μην το αγοράζετε, πάντα είναι απάτη γιατί ό,τι καλό κάνει είναι σίγουρα λιγότερο από το φρέσκο λαχανικό ή άλλο που βρίσκετε σε κάποιο ράφι μόνο του και σιωπηλό και αποτελεί το βασικό συστατικό της επεξεργασμένης τροφής.
4) να τρώμε συμμετέχοντας σε μια πολιτιστική εμπειρία φαγητού. Να καθόμαστε στο τραπέζι, να τρώμε με παρέα, να τρώμε όπως λέμε “παραδοσιακά”.

Αν και τα βιβλία του είναι γύρω από την Αμερικανική πραγματικότητα όπου τα διατροφικά πράγματα είναι τραγικά βιομηχανοποιημένα νομίζω πως αξίζει να διαβαστεί και να διαδοθεί και στα δικά μας λημέρια. Έχω βαρεθεί να βλέπω ντομάτες Βελγίου και λεμόνια Αργεντινής. Πλέον από αντίδραση αρνούμαι να αγοράσω ό,τι λαχανικό δεν είναι Ελληνικό. Μακριά από μένα οι εθνικισμοί αλλά πλέον έχω πειστεί ότι έτσι τρώω καλύτερα.

Η πλάνη με τα Βιοκαύσιμα

WikipediaΕπειδή γίνεται ακόμα ντόρος αναρτώ ένα email που είχα στείλει πριν μήνες για το θέμα. Όποιος βρει χρόνο ας ρίξει μια ματιά γιατί είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα όπου για ακόμα μια φορά τα ΜΜΕ και η μόδα υπερίσχυσαν της επιστήμης. Ακόμα και ο σύλλογος Χημ. Μηχ. που θα έπρεπε να βλέπει σφαιρικά το θέμα κουνάει ακόμα σημαιούλες. Προσοχή όμως!
Η αναφορά μου δεν είναι στα βιοκαύσιμα από ανακύκλωση απορριμάτων ή μη βρώσιμης βιομάζας (κυτταρίνης) αλλά μόνο για την καλλιέργεια ‘ενεργειακών φυτών’ που ανταγωνίζεται την παραγωγή τροφής για τον άνθρωπο. Με την υπάρχουσα τεχνολογία τα βιοκαύσιμα είναι μη-ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, επιζήμια για το περιβάλλον, παραθέτω (δείτε επίσης και το Υ.Γ.):

Environmental Audit Committee, Monday 21 January 2008
Committee calls for moratorium on biofuels Although it recognises that some biofuels are sustainable and can be used to reduce greenhouse gas emissions from transport, the Environmental Audit Committee (EAC) concludes today that the Government and EU should not have pursued targets to increase the use of biofuels in the absence of robust sustainability standards and mechanisms to prevent damaging land use change. In its report, Are biofuels sustainable?, the Committee says that without these measures some biofuels could lead to environmental damage in the UK and the destruction of environmentally crucial rainforests. It urges the Government to ensure that biofuels policy balances greenhouse gas cuts with wider environmental impacts so that biofuels contribute to sustainable emission reductions. The report also concludes that biofuels are generally an expensive and ineffective way to cut greenhouse gas emissions when compared to other policies. Emissions from road transport can be cut cost-effectively, and with lower environmental risk, by implementing a range of other policies. The EAC wants a moratorium on biofuel targets. It argues that instead the Government should concentrate on the use of sustainable biofuels such as waste vegetable oil and the development of more efficient biofuel technologies that could have a role to play in the future once they have been shown to be sustainable. The Committee also concludes that: biofuels are unlikely to improve fuel security as they largely rely on fossil fuels for their production; current agricultural support for biofuels is largely unsustainable; there could be significant opportunities for cost-effectively cutting greenhouse gas emissions by planting forests and restoring habitats; and a large biofuel industry based on current technology is likely to increase food prices and could damage food security in developing countries.

Χωρίς να θέλω να πω ότι όλοι συμφωνούν (δείτε εδώ π.χ. για τον αντίλογο) με το παραπάνω ή ότι το θέμα κλείνει έτσι απλά. Το ζήτημα είναι να μην θεωρούμε κάτι δεδομένο αλλά να διερευνούμε τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα με επιστημονικά κριτήρια. Σε θέματα περιβάλλοντος καλό είναι να μην πέφτουμε με τα μούτρα κάπου λόγω “μόδας” και πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Τα βιοκαύσιμα έχουν γίνει τώρα τελευταία η πιπίλα των πολιτικών. Ας ακούσουμε όμως και τα επιχειρήματα της άλλης πλευράς.

1) Επιστημονική απάτη (αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο)
http://petroleum.berkeley.edu/papers/Biofuels/MyBiofuelPapersTop.htm
Αρθρο στο Science και σχόλια

2) Πολιτική απάτη
Ronald Clift ‘Biodiesel is a complete scam” http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article1909827.ece

Επίσης ενδιαφέρον είναι το position paper pou exei (pdf linked)

3) Περιβαλλοντική και ανθρωπιστική καταστροφή

http://www.monbiot.com/archives/2004/11/23/feeding-cars-not-people/
http://www.monbiot.com/archives/2007/03/27/a-lethal-solution/

4) ΠΑΣΟΚ και ΝΔ συμφωνούν, τα βιοκαύσιμα κάνουν καλό
” Παραγωγή βιοκαυσίμων – Ευκαιρία τόνωσης του αγροτικού εισοδήματος και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας”
http://www.nd.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=36728&Itemid=148

Επερώτηση στην ΕΕ για να βιαστούμε να δώσουμε επιδοτήσεις
http://www.pasok.gr/portal/gr/5000035/40389/print/131/1/showdoc.html

“ενώ το μερίδιο των βιοκαυσίμων στη συνολική κατανάλωση πετρελαίου και ντίζελ για τις μεταφορές εντός της ΕΕ να φτάσει το 10%. Ο δεσμευτικός χαρακτήρας αυτού του στόχου είναι πρόσφορος, υπό την προϋπόθεση ότι η παραγωγή των βιοκαυσίμων είναι βιώσιμη για το περιβάλλον και ότι μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο βιοκαύσιμα δεύτερης γενεάς.”
Σιφουνάκης στο “Εθνος”

και το καταλυτικό επιχείρημα είναι ότι …
5) Και ο JW Bush τα θεωρεί κάτι καλό (μπρρρρ…)
” Biodiesel is one of our nation’s most promising alternative fuel sources.”
http://www.whitehouse.gov/news/releases/2005/05/20050516.html

Καταλήγοντας το τελευταίο επιχείρημα είναι ότι μόνο Συνασπισμός (ή καλύτερα μια συνιστώσα του) είναι σκεπτικός για τα βιοκαύσιμα ( Μ. Παπαγιαννάκης)
“Χρειάζεται προσεκτική ανάλυση για την ανάπτυξη των βιοκαυσίμων ώστε να μην προσανατολιστούμε προς λύσεις που επίσης συμβάλλουν στο φαινόμενο θερμοκηπίου και κυρίως με αλλαγές στον τρόπο παραγωγής, γιατί αν είναι να παράγουμε βιοκαύσιμα με εντατική γεωργία όπως την ξέρουμε σήμερα και χρησιμοποιώντας τρόπους μεταφοράς και μεταποίησης όπως οι σημερινοί οδηγούμαστε σε αδιέξοδα. Ωστόσο είναι δυνατό και πρέπει να επιδιωχθεί η ανάπτυξη τους στην Ελλάδα, πράγμα που θα έδινε υπό όρους και βιώσιμες λύσεις για τον αναπροσανατολισμό της ελληνικής γεωργίας….”

Υ.Γ. Από μια πρόσφατη δημοσίευση στο Science (Science, 29 February 2008:
Vol. 319. no. 5867, pp. 1235 – 1238) διαβάζουμε:

Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt, Joseph Fargione et al.

Increasing energy use, climate change, and carbon dioxide (CO2) emissions from fossil fuels make switching to low-carbon fuels a high priority. Biofuels are a potential low-carbon energy source, but whether biofuels offer carbon savings depends on how they are produced. Converting rainforests, peatlands, savannas, or grasslands to produce food crop–based biofuels in Brazil, Southeast Asia, and the United States creates a “biofuel carbon debt” by releasing 17 to 420 times more CO2 than the annual greenhouse gas (GHG) reductions that these biofuels would provide by displacing fossil fuels. In contrast, biofuels made from waste biomass or from biomass grown on degraded and abandoned agricultural lands planted with perennials incur little or no carbon debt and can offer immediate and sustained GHG advantages.

Food for thought ή αλλιώς μερικές ταινίες για το φαί που τρώμε

1. Our daily bread, ένα Αυστριακό ντοκιμαντέρ πάνω στην βιομηχανική παραγωγή τροφής, χωρίς σπικάζ, με φυσικούς ήχους από το περιβάλλον που γυρίστηκε η κάθε σκηνή. Κότες, μοσχάρια, πατάτες, φρούτα, έτοιμα γεύματα και ότι άλλο θέλει η αγορά, παράγεται με ρομποτική ακρίβεια. Σου σηκώνεται η τρίχα κάγκελο. (στην φωτογραφία ένα αεροπλάνο αεροψεκασμών “δροσίζει” τα ηλιόσπορα)2. Fast Food Nation, σε άλλο επίπεδο καλλιτεχνικά από το προηγούμενο αλλά τίμιο στις προθέσεις. Ίσως λίγο κραυγαλέα “στρατευμένο” και με αρκετές αμερικανιές, αξίζει όμως να το δει κανείς.

3. McLibel, ένας πυροβολημένος Άγγλος ακτιβιστής για το περιβάλλον τα βάζει με τα McDonalds (μαζί με την γυναίκα του) μοιράζοντας ένα φυλάδιο με τίτλο “What’s wrong with McDonald’s: Everything they don’t want you to know”. Τα McDs τους μηνύουν και κερδίζουν μεν στο γράμμα του νόμου χάνουν όμως σε όλα τα άλλα με τελική κατάληξη την καταδίκη του Αγγλικού κράτους από το Ευρωπαϊκό δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων για τον (άδικο) τρόπο που έγινε η δίκη. Καλοστημένο ντοκιμαντέρ, θα μπορούσε να είναι κα συντομότερο αλλά πάλι αξίζει να το παρακολουθήσει κανείς. Ειδικά οι σκηνές με τους μάνατζαρέους της McDs είναι όλα τα λεφτά.

Μα τι μου θυμίζει…

Έτσι μου έκανε κλικ, όταν είδα την φωτο της συνεδρίασης του ΔΝΤ,

Sopranos Last dinner

και οι δύο θέλουν τα λεφτά σου αλλά με διαφορετικό τρόπο.

μάλλον προτιμότεροι οι δεύτεροι…

Karamanlis the Cleaner

Image via Wikipedia

Αφιερωμένο στον “σεμνότατο και ταπεινότατο” και πλέον τραγικά αποτυχημένο. Ούτε οι κακόβουλοι δεν νομίζω πως περίμεναν τέτοια ανικανότητα από τον Κωστάκη. Είναι χαρακτηριστικό τι έγραφε το Time τον Οκτώβριο του 2006: (σε παρένθεση τα σχόλια μου)

Why Greece’s Karamanlis Faces The Toughest Clean Up

Is corruption intractable in Greece? Two-and-a-half years ago, Greece’s center-right New Democracy party rose to power, ousting long-serving socialists on a single policy pledge: to clean up the country’s crooked public sector and root out rousfeti, a system of patronage that permeates every facet of Greek society. But half way into Prime Minister Kostas Karamanlis’ term, not only has that cleanup not happened, but the reformers are now fielding accusations of corruption of their own.

(αυτά είναι πριν το Βατοπέδι…)

Last month, Panayiotis Adamopoulos, director of Greece’s competition watchdog, was arrested and jailed pending trial on charges of blackmail and extortion. He is accused of soliciting a €2.5 million bribe from a leading dairy manufacturer to settle a €25 million fine imposed on the company for price-fixing. Two other state officials, allegedly acting as middle-men, were also implicated in the scandal. In response, Karamanlis toughened anti-graft laws and reiterated his government’s zero tolerance stand on corruption.

(Δύο χρόνια “μηδενικής αντοχής” του ΚΚ μας έδωσαν το Βατοπέδι και την κυβέρνηση με τις περισσότερες συζύγους μελών της που ασχολούνται με Real estate)

That may not be enough. Transparency International, the global anti-corruption watchdog, ranks Greece in 47th place in its 2005 world corruption perceptions index, the worst score within the 12-nation eurozone. “Corruption,” says George Kirtsos, an Athens-based publisher and political analyst, “is so imbued in Greek society that it’s impossible to cure unless the political leadership drastically reduces the size of the state and limits state intervention in scores of agencies.” Until then, says Kirtsos, “any talk of fighting corruption is mere political hot talk.”

(Αυτά να τα ακούν και οι ΓΑΠ & Co που ονειρεύονται χωρίς να αυτο-καθαίρονται.  Χωρίς μεταρρυθμίσεις, με τον ίδιο κομματικό “στρατό”, θα γίνουν πάλι τα ίδια)

Most Greeks agree. Opinion polls conducted in the wake of the September dairy scandal showed as much as 65.6% of Greeks unsatisfied by the government’s bid to root-out corruption. Karamanlis’ popularity also took a dip, of six-points, to 56.8%. But with nationwide municipal elections set for Oct. 15, opposition socialists have failed to make substantial political gains. Despite the recent scandal, a poll published in the Sunday edition of To Vima newspaper showed that 33.7% of Greeks said they still rely on Karamanlis’ centre-right government to clean up the public sector’s endemic corruption after nearly two decades of socialist rule.

(Σε δύο χρόνια οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η υπομονή του Ελληνικού λαού έχει στερέψει. Εάν το ΠΑΣΟΚ είχε κάνει την αυτο-κάθαρση του τώρα θα μιλούσαμε για ανατροπή του πολιτικού πεδίου με το PASOK 2.0)

Corruption, though, is just the start of Karamanlis’ problems. The economy, under close supervision by the European Commission for Greece’s breach of eurozone stability pact rules, has the 42-year-old prime minister in a bind, leaving him little room for maneuver on fiscal policy. Politicians and pundits will use the Oct. 15 election’s results as measure of whether Karamanlis and his party has the staying power.

(τώρα να δεις γλέντια με την παγκόσμια κρίση…)

A mid-term confidence boost by the electorate, say his aides, will help him face up to other challenges, such as boosting tax revenues, creating more jobs and opening up markets. If not, then Karamanlis’ leadership, let alone his fight against corruption, may quickly come into question.

Πες αλεύρι, η Ντόρα σε γυρεύει… (ίσως όμως και ο Αβραμό)